Een unieke cultuur met
eeuwenoude tradities

Gezellige dorpjes en
een subtropisch klimaat

Mooie stranden en kristalhelder zeewater

Ongerepte natuur en magische
‘sculptured’ bergen

Heerlijk authentiek
"Sardijns" eten

Stad & Cultuur Sardinië

Door de eeuwen heen zijn de Feniciërs, Puniërs, Romeinen, Pisanen, Arabieren, Spanjaarden en het huis van Savoye op de Sardijnse kust geland. Al deze invloeden zijn zichtbaar in de volkscultuur, de taal, de kunst, architectuur, religie en de aloude ambachten.

Taal en muziek

Naast Italiaans spreekt een groot deel van de bevolking van het eiland Sardisch. Dit is een antiek romeinse taal met veel verschillende dialecten en varianten. In het noorden spreekt men het Gallurees (dat sterke verwantschap vertoont met het Corsicaans), in Midden-Sardinië spreekt men het Logudorees en in het zuiden spreekt men het Campidanees.
In de stad Alghero spreekt men nog steeds Catalaans (een erfenis van de Spaanse overheersing).

Stad en Cultuur Sardinië - Launeddas speler
Launeddas speler

Muziek is een belangrijk onderdeel van het Sardijnse leven. Feestdagen, huwelijken en alledaagse evenementen worden, vooral in het binnenland, altijd gevierd met muziek. De traditionele Sardijnse muziek is uniek in Europa, waarbij gebruik wordt gemaakt van de launeddas, een blaasinstrument van riet.
Volgens de officiële feestkalender zijn er jaarlijks zo’n 1000 festivals. Zelfs het kleinste gehucht houdt er meer dan een, van religieuze ceremonies tot folklorefeesten. Enkele zeer bekende feesten zijn: het carnaval in Oristano, Faradda di li Candareri in Sassari en de Processione del Redentore in Nuoro.

Klederdracht

De traditionele klederdracht in Sardinië is uiterst kleurrijk, vol met borduursels en andere versieringen. De traditionele kostuums en de diverse ornamenten worden nog steeds op traditionele wijze gemaakt. Ze zijn een belangrijk element tijdens Sardische dorpsfeesten en festiviteiten, maar worden in de afgelegen dorpjes ook nog dagelijks gedragen. Bijna ieder dorp of stad heeft een eigen traditionele klederdracht. Er zijn in totaal meer dan 400 verschillende klederdrachten op het eiland.

Economie

Sardinië is al sinds mensenheugenis een van de allerarmste gebieden van Italië. Er is van alles geprobeerd om de economie van Sardinië naar een hoger peil te brengen, maar de meeste initiatieven zijn mislukt. Als gevolg hiervan is de werkloosheid erg hoog, tussen de 15 en 20%.
Tot de 2e wereldoorlog was er een explosieve groei in mijnbouw (mangaan, koper, ijzer, lood, zink en zilver). In het verleden werkte ca. 30% van de beroepsbevolking in de mijnen en de petrochemie, tegenwoordig is dit nog geen 1% meer.

Het toerisme en de industrie (waaronder de agrarische sector) dragen het meeste bij aan de economie van Sardinië.
Belangrijke exportproducten zijn: graan, rijst, citrusvruchten, groenten, wijn (o.a. Cannonau en Vermentino) olijfolie, schapenkaas (pecorino), bottarga (kuit van de harder), kurk, marmer en graniet.

Stad en Cultuur Sardinië - Tas gemaakt van kurk
Tas gemaakt van kurk
Mijnbouw 0%
Industrie 14%
1e Agrarische sector  
2e Marmer, graniet  
3e Metaal  
4e Hout en kurk  
Bouw 23%
Detailhandel 24%
Diensten (vnl. toerisme) 39%

 

Flora en fauna

Stad en Cultuur Sardinië - Fico d’india
Fico d’india

De bekendste boom van Sardinië is de kurkeik die vooral domineert in de noordelijke bossen. Het kurk van de kurkeik wordt gebruikt voor souvenirs en uiteraard voor kurken op wijnflessen.
In de bergen zijn veel steeneiken, varens en dennen te vinden. Op grote hoogte groeit de wilde roos. Eucalyptusbomen en de wilde olijfboom groeien op de lagere, warmere delen. De mastiekboom (Lentischio) levert hars voor vernis. Overal langs de kust komen schijfcactussen (Fico d’india) voor, waarvan je de vruchten kan eten.
En de mediterrane maquis is doordrenkt van de geur van mastiek, zonneroosjes, mirte, jeneverbesbomen en aardbeibomen.

Stad en Cultuur Sardinië - Moeflon
Moeflon

Ondanks decennia van landbewerking is de fauna nog steeds gevarieerd en interessant.
De moeflon is een inheemse soort die naast Sardinië nog maar op een paar plaatsen in Europa voorkomt. Bijzonder is ook de Sardijnse vos die net als herten, wilde zwijnen, hazen en konijnen in de bossen van de berggebieden leven.
Zeldzaam is de monniksrob, die weer aan de westkust gezien wordt, een teken dat het ecologisch weer de goede kant op gaat in dat gedeelte van de Middellandse Zee.
Flamingo’s, aalscholvers en vele reigers zijn bekende verschijningen en natuurlijk ook de Sardijnse patrijzen.

Dolfijnen en kleine walvissen komen ten noordwesten van Sardinië en in de Straat van Bonifacio voor. En Sardijns koraal komt voor op de rotsige zeebodem, op een diepte van 15 tot 100 meter.

Het Noorden en de Costa Smeralda

Het aantrekkelijke van het Noorden is de lange ruige kustlijn, prachtige baaitjes, helderblauw water, fraaie witte zandstranden en door wind geërodeerde rotsen. Het bekendste ontwikkelingsgebied is dat aan de Costa Smeralda, dat in 1962 werd opgezet door een consortium van financiers, met aan het hoofd Prins Aga Khan. De rijke en charismatische prins was toen een jaar of 25. Hij heeft meer dan 1 miljard dollar gestoken in het ontwikkelen van een “speelplaats” voor de rijken der aarde, compleet met jachthavens, luxehotels, villa’s en elegante restaurants langs de Gallura, waarbij alles in harmonie moest zijn met het ruige Sardijnse landschap.

Enkele interessante plaatsen en bezienswaardigheden:

Stad en Cultuur Sardinië - Olifantenrots
Olifantenrots

Castelsardo:
Castelsardo ligt op een vulkanische landtong. De stad werd in 1102 gesticht door de aristocratische familie Doria uit Genua en wordt gedomineerd door het Castello (kasteel), waarin een tentoonstelling is ondergebracht over traditionele mandwerken. De Sant’ Antonio Abate kathedraal ziet uit over de zee. Langs de stegen in het centrum zijn winkeltjes waar men kunstnijverheid verkoopt. Aan de kant van de weg naar Multeddu staat niet ver van Castelsardo de indrukwekkende Riccia dell’ Elefante (Olifantenrots).

Maddalena-archipel:
Zeven eilanden (La Maddalena, Caprera, Santo Stefano, Spargi, Budelli, Razzoli en Santa Maria) vormen samen de Arcipelago della Maddalena. Een rondgang langs de eilanden zou niet compleet zijn zonder een bezoek aan Caprera, waar de Italiaans held Giuseppe Garibaldi woonde en begraven ligt. De Maddelena-archipel is populair bij zeezeilers en vissers en mensen die houden van rust en een ongerepte natuur. In 1996 werd de Archipel uitgeroepen tot nationaal natuurpark, om de flora en fauna te behouden.

San Teodoro:
Het dorp, precies tegenover het rotseiland Tavola, is de laatste jaren snel gegroeid door de grote aantallen toeristen. Het dorp is een prima startpunt voor excursies naar het Cintastrand, een lange zandstrook die de Stagno di San Teodoro scheidt van de zee. Dit ca. 200 ha grote meer is een van de weinige overgebleven kustmoerassen die ooit ten zuiden van de baai van Olbia lagen.

De Westkust

Dit is een van de vruchtbaarste delen van Sardinië, men verbouwt er groenten, olijven en citrusvruchten die naar het Italiaanse vasteland worden geëxporteerd. Rond Oristano en bij de stranden in Sinis liggen wijngaarden, waar witte Vernaccia wijn wordt geproduceerd. De kustlijn is indrukwekkend, smalle stranden en tegen de duinen gebouwde plaatsjes, met daarachter dennenbossen. Sommige stranden bestaan uit korrels kwarts. Delen van de kust zijn slechts bereikbaar per boot of na een wandeling.

Enkele interessante plaatsen en bezienswaardigheden:

Stad en Cultuur Sardinië - Alghero
Alghero

Alghero:
Men kan de oude stad te voet verkennen. Wanneer u door de stad wandelt, lijkt het of de tijd wordt teruggedraaid. De kerk San Francesco, wellicht het belangrijkste Catalaanse monument van heel Sardinië, en de Toren van de Klok verdienen absoluut een aanbeveling. Evenals de Kathedraal gewijd aan S. Maria, de Toren Polveriera en de Bastion della Maddalena.

Capo Caccia:
De Capo Caccia met zijn vuurtoren op het uiterste punt torent hoog uit boven de zee en biedt fraaie uitzichten op Alghero. Wilde duiven, gierzwaluwen, slechtvalken en zilvermeeuwen nestelen in de spleten tussen de rotsen. Aan de westzijde van de kaap, tegenover het kale profiel van het eiland Foradada, leiden 656 traptreden (de zgn. Escala del Cabirol - de reeëntrap) van de rots naar de fascinerende grotten van Grotto di Nettuno (Neptunusgrot). De Neptunusgrot is één van de schilderachtigste grotten op Sardinië. De grot kunt u ook bereiken met een boottocht vanuit de haven van Alghero.

Bosa:
De pastelkleurige huizen van Bosa, waar het Castello dei Malaspina bovenuit torent, liggen op de rechteroever van de rivier de Terno, de enige bevaarbare rivier op Sardinië. De stad werd gesticht door de Feniciërs aan de overzijde van de rivier. Bosa kreeg tijdens de Spaanse overheersing de status van Koninklijke stad en is nog steeds een fascinerende stad. In de middeleeuwse wijk vindt u een labyrint van steegjes en trappetjes.

Binnenland

Woeste bergen worden gemarkeerd door de paden van herders en dorpen liggen hoog boven steile valleien. De bewoners van dit afgelegen gebied staan bekend als hard en trots en hebben veel aspecten van hun traditionele manier van leven behouden.
Nuoro is de hoofdstad van Sardiniës centrale provincie. In het oosten ligt de bergketen Supramonte, en in het westen lopen de valleien af naar het Omodeo- en Macomermeer. In dit landschap van heuvels en steile kalksteenwanden liggen enkele van de belangrijkste plaatsen van de regio: Mamoiada, Bitti en Sarule. In het zuiden ligt het met bossen bedekte massief Gennargentu.

Enkele interessante plaatsen en bezienswaardigheden:

Stad en Cultuur Sardinië - del Redentore, Nuoro
del Redentore, Nuoro

Nuoro:
Nuoro ligt spectaculair op een granietplateau onder de Monte Ortobene. Zijn geïsoleerde ligging en relatief recente blootstelling aan toerisme hebben bijgedragen aan het behoud van de lokale cultuur, tradities en klederdracht. De stad heeft nog veel pittoreske straten en gebouwen in het oude centrum. Uiteraard heeft Nuoro ook voldoende bezienswaardigheden waaronder de Kathedraal Santa Maria della Neve, Civico Museo Speleo-Archeologico en Museo Deleddiano. Tevens kunt u in de stad gezellig winkelen en genieten op één van de vele terrasjes.

Oliena:
Het landschap rondom Oliena is bedekt met wijngaarden voor de productie van de beroemde Sardijnse wijn Cannonau. Er staan nog een paar originele huizen, gebouwd rond binnenhoven met externe trappen, pergola’s en kleurige kamers, in de smalle straten en stegen.

Pattada:
Midden in een streek gelegen die rijk is aan prehistorische Nuraghi en andere getuigenissen van het verleden. De plaats is beroemd vanwege de productie van messen, die ontstond door de vondst van een ijzerertslaag die eeuwenlang werd geëxploiteerd.

Oostkust

Prachtige natuur en prehistorische vindplaatsen rond Dorgali en Orroli zijn de belangrijkste attracties van de oostkust. De kliffen langs de kust zijn steil en de meest afgelegen inhammen aan de Golfo di Orosei zijn het gemakkelijkst te bereiken per boot. De kust van de Golfo di Orosei valt onder het Parco Nazionale del Gennargentu, een groot natuurreservaat waar steenarenden en moeflons worden beschermd.

Enkele interessante plaatsen en bezienswaardigheden:

Orosei:
De historische hoofdstad van de Baronia regio ligt ongeveer 5 km landinwaarts en heeft een druk, goed onderhouden historisch centrum met kerken, galerijen en kleine witte stenen gebouwen. Het plaatsje heeft een wirwar van steegjes. Aan de centrale Piazza del Popolo staan drie kerken. Boven aan de trap staat de San Giacomo Maggiore met een 18e eeuwse façade en met terracotta betegelde koepels. Er tegenover staan de Chiesa del Rosario, met een barokke façade, en de Chiesa delle Anime.

Stad en Cultuur Sardinië - Natuur omgeving Dorgali
Natuur omgeving Dorgali

Dorgali:
Het charmante stadje ligt op een richel die naar beneden loopt van de Monte Bardia. Dorgali is voornamelijk een landbouwcentrum en ook van belang vanwege de hier vervaardigde producten als leer, keramiek, sieraden van filigraan en tapijten. In het oude deel van de stad zijn de gebouwen gemaakt van donker vulkanisch gesteente. Het Museo Archeologico bevat een belangrijke verzameling voorwerpen uit Nuragische dorpen, evenals vondsten uit de Punische en Romeinse tijd. Niet ver van Dorgali ligt de Grotta del Blue Marino. Deze grotten zijn onder andere te bereiken met een boot.

Siniscola:
De voormalige landbouwstad is gelegen aan de voet van de Monte Albo. In de levendige hoofdstraat, Via Sassari, staat de 18e eeuwse parochiekerk San Giovanni Battista, die versierd is met fresco’s over het leven van Johannes de Doper. De stad is ook bekend om zijn pottenbakateliers. Van Siniscola gaat een rechte weg naar La Caletta, een kleine haven met een zandstrand. Hier vindt u leuke winkeltjes en barretjes.

Zuiden

Zuid-Sardinië heeft een gevarieerd landschap met hoge zandduinen langs de kust, moerassen waar flamingo’s nestelen en overvloedige maquis waarin de zeldzame Sardijnse herten nog leven. Hier zijn ook prehistorische vindplaatsen, zoals Nora en Su Nuraxi, en eens was dit het mijnbouwcentrum van het eiland.

Enkele interessante plaatsen en bezienswaardigheden:

Cagliari:
De stad heeft van alles te bieden, een wirwar aan steegjes en straten, oude pleinen en gebouwen, leuke winkeltjes en restaurantjes, musea, parken etc.
De Castello wijk, het oudste deel van Cagliari, ligt op de top van de heuvel en is beschermd door oude stadsmuren. In het midden van de wijk ligt Piazza Palazzo Arcivescovile (Paleis van de aartsbisschop) en de kathedraal. De imposante uitkijktorens rond de citadel domineren de toegangspoorten en delen van de vesting zijn veranderd in een museumcomplex en een promenade. Overige bezienswaardigheden zijn: Romeins Amfitheater, Palazzo Comunale, Orto Botanico, en het Museo Archeologico Nazionale.

Quartu Sant’Elena:
Gelegen aan de rand van Cagliari is Quartu Sant‘Elena uitgegroeid tot één van de grootste steden op Sardinië. Het ligt aan de rand van de zoutvlaktes en het moeras met dezelfde naam, die favoriete broed- en nestelplaatsen voor flamingo’s zijn. De middeleeuwse Sant ‘Agatakerk staat op het grote plein van de stad, Piazza Azuni. Van hier loopt de Via Porcu naar het Casa Museo Sa Dom ‘e Farra (het meelhuis). In dit grote landhuis, nu een museum kunt u meer dan 14.000 traditionele boeren- en huishoudelijke voorwerpen zien.

Stad en Cultuur Sardinië - Opgravingen

Su Nuraxi:
Opgravingen ten oosten van Barumini hebben het grootste Nuraghische fort in Sardinië blootgelegd. De oorspronkelijke nederzetting dateert uit 1500 v.C. Het 19 meter hoge fort, gebouwd op een heuvel, ligt op een zeer gunstige plek met uitzicht over de omringde vlakte. U vindt hier onder andere vondsten van éénkamer- en meerkamerwoningen, verdedigingswerken, torens, “de burcht” en het dorp.